odlew.ps.pl

pomiń adres i menu

Pracownia "Odlewnia Doświadczalna"
Politechnika Szczecińska
Zakład Metaloznawstwa i Odlewnictwa
Instytut Inżynierii Materiałowej
70-310 Szczecin Al. Piastów 19
figurka odlewnika

Ćwiczenie 5

RĘCZNE WYKONYWANIE FORM PIASKOWYCH

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z:

1. WPROWADZENIE

Najprostszą, a zarazem najtańszą metodą wykonywania odlewów w produkcji jednostkowej i małoseryjnej jest odlewanie do form piaskowych formowanych ręcznie. Odlewy drobne i średniej wielkości odlewa się w formach wilgotnych, a odlewy duże w formach suszonych lub formach z mas wiązanych chemicznie.

W procesie ręcznego wykonywania form piaskowych wykorzystuje się specjalne narzędzia i przyrządy, a przygotowane formy zalewa się z kadzi ręcznych.

Proces wykonywania odlewu rozpoczyna się od jego zaprojektowania tj. wykonania rysunku konstrukcyjnego danej części. Następnie rysunek wraz z zamówieniem przesyłany jest do odlewni, która ma spełnić wymagania jakości stawiane odlewowi przez konstruktora. W odlewni, w odpowiednich działach, wykonywane są określone przyrządy i realizowane określone czynności w celu otrzymania produktu finalnego – zdrowego odlewu.

Modele odlewnicze służy do odwzorowania w masie formierskiej zewnętrznych kształtów odlewu. W rdzennicach wytwarza się rdzenie odwzorowujące wewnętrzne kształty odlewu. Modele i rdzennice wykonywane są zwykle z drewna (sosny, olchy, gruszy lub orzecha), rzadziej z tworzyw sztucznych czy metalu. Celem zabezpieczenia ich przed działaniem wilgoci pokrywa się je specjalnymi lakierami. Dla ułatwienia wykonania formy i poprawy dokładności wymiarowej odlewu można model zamocować na płycie modelowej.

Skrzynki formierskie umożliwiają odpowiednie zagęszczenie masy formierskiej wokół modelu oraz utrzymanie jej w trakcie transportu form i ich zalewania ciekłym metalem. Mniejsze skrzynki wykonywane są jako spawane z blachy profilowej, a większe jako odlewane z żeliwa bądź staliwa.

Narzędzia formierskie służą do wykonywania form odlewniczych. Ubijaki stosowane są do zagęszczania mas formierskich i rdzeniowych, a narzędzia takie jak gładzik, czy jaszczurka są używane przy wykańczaniu i naprawie wnęk form i rdzeni.

Obok wcześniej wymienionych przyrządów, w procesie wykonywania form odlewniczych, niezbędne są jeszcze modele odwzorowujące układ kanałów doprowadzających ciekły metal do wnęki formy. Taki układ kanałów nazywa się układem wlewowym. Jego kształt zależy od rodzaju użytego stopu i ukształtowania odlewu. W większości prostych układów wlewowych wyróżnia się charakterystyczne elementy, spełniające określone funkcje.

2. PRZEBIEG ĆWICZENIA

Ćwiczenie będzie realizowane w dwóch dwugodzinnych etapach:

I etap. W trakcie ćwiczenia studenci zapoznają się z podstawowymi zasadami i przebiegiem formowania ręcznego. Prowadzący przy pomocy wybranych zespołów modelowych pokazuje i omawia poszczególne etapy wykonywania form jednorazowych. Jednocześnie demonstruje sposób użycia poszczególnymi narzędziami formierskimi.

II etap. Studenci pod nadzorem prowadzącego samodzielnie wykonują formy z użyciem modeli niedzielonych i dzielonych. Wybrane formy są następnie zalewane ciekłym metalem przez prowadzącego.

3. SPRAWOZDANIE Z ĆWICZENIA

Sprawozdanie z I etapu powinno zawierać:

Podstawą zaliczenia całego ćwiczenia będzie ocena ze sprawozdania z I etapu ćwiczenia oraz ocena wystawiona przez prowadzącego ćwiczącemu za aktywność w trakcie wykonywania przez niego formy odlewniczej (II etap ćwiczenia).

4. LITERATURA

  1. Modern foundry practice. Edited by E. D. Howard. Odhams Press Limited, Long Acre, London1959.
  2. Дмитрович А. М.: Книга молодого литейщика. Изд. „Беларусъ”, Минск 1976.
  3. Poradnik inżyniera – odlewnictwo. WNT, W-wa 1986.
  4. Piwoński T.: Poradnik modelarza, formierza i rdzeniarza. WNT, W-wa 1977.
  5. Murza-Mucha P.: Techniki Wytwarzania – Odlewnictwo. PWN, W-wa 1978.
  6. PN-89/H-01570 Dokumentacja technologiczna odlewnicza. Zasady wykonywania rysunków dla odlewów z form piaskowych.
  7. Odlewnictwo – ćwiczenia laboratoryjne. Praca zbiorowa pod red. J. Gawrońskiego. Polit. Śląska, Gliwice 1993.
  8. Falęcki Z.: Podstawy formowania z modeli odlewniczych. Wydaw. AGH, Kraków 1997.